De tentoonstelling “Damien Hirst: Drawings” in de Albertina Modern in Wenen (tot 8 okt 2025) markeert een uniek moment in de carrière van de beroemde Britse kunstenaar. Voor het eerst staat niet zijn sculpturale spektakel of zijn iconische installaties centraal, maar zijn tekeningen. Het medium dat vaak als bijzaak wordt gezien, krijgt hier de hoofdrol – en daarmee werpt de expositie een nieuw licht op de artistieke methode en de conceptuele gelaagdheid van Hirsts oeuvre.
De onbekende kant van Hirst
Damien Hirst werd beroemd als enfant terrible van de Young British Artists in de jaren negentig. Zijn haai op sterk water (The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living) en de met diamanten bezette schedel (For the Love of God) zijn uitgegroeid tot iconen van de hedendaagse kunst. Maar achter dit spectaculaire en vaak controversiële imago schuilt een kunstenaar die het tekenen altijd als fundament van zijn denken heeft beschouwd.
De tentoonstelling toont hoe Hirst het papier gebruikt om ideeën te verkennen, om te experimenteren met vorm en symbool, en om concepten te testen die later monumentaal werden uitgewerkt. Geen overweldigende installaties of theatrale objecten, maar sobere lijnen, snelle schetsen en persoonlijke aantekeningen die het creatieve proces in zijn meest pure gedaante onthullen.
Het tekenen als fundament
Wat deze expositie zo boeiend maakt voor kunstliefhebbers, is dat de tekeningen niet slechts voorbereidende schetsen zijn. Hirst beschouwt ze als volwaardige kunstwerken die op zichzelf kunnen staan. Sommige werken functioneren als voorstudies, maar andere zijn juist terugblikken: reflecties op eerder gemaakte sculpturen of installaties. Dit dubbel gebruik – vooruitdenken én terugblikken – toont hoe cyclisch en gelaagd Hirsts werkproces is.
De tentoonstelling maakt duidelijk dat tekenen voor Hirst een manier is om zijn gedachten te verankeren. Het is een plek waar concept en intuïtie elkaar ontmoeten, waar de intellectuele scherpte van zijn ideeën tastbaar wordt in de meest elementaire vorm van beeldende kunst.
Treasures from the Wreck of the Unbelievable
Een bijzonder hoogtepunt is de reeks tekeningen rond het project Treasures from the Wreck of the Unbelievable. In deze monumentale onderneming, die eerder in Venetië te zien was, speelde Hirst met de grenzen tussen fictie en archeologie. De tekeningen die in Wenen te zien zijn, bootsen de stijl van archeologische documentatie na en voegen een nieuwe laag van narratief toe. Ze doen denken aan veldschetsen van ontdekkingsreizigers, terwijl ze tegelijkertijd het artificiële karakter van het project benadrukken. Voor de kunstliefhebber zijn deze werken een sleutel tot het begrijpen van Hirsts fascinatie voor mythes, waarheid en geloofwaardigheid in de kunst.
Spin Drawings en de rol van toeval
Naast de meer klassieke tekeningen worden ook de beroemde Spin Drawings gepresenteerd. Deze kleurrijke werken ontstaan door verf op een draaiende schijf aan te brengen. Hoewel Hirst de machine bestuurt, ligt het resultaat grotendeels buiten zijn controle. Hier wordt de spanning voelbaar tussen beheersing en toeval, een thema dat door zijn hele oeuvre loopt. Voor kenners is het intrigerend om te zien hoe deze experimenten met mechanische processen al in de jaren negentig begonnen en hoe ze in de tekenkunst parallel lopen met zijn schilderijen en installaties.
De tekenmachine als installatie
Een uniek element van de tentoonstelling is de aanwezigheid van de originele tekenmachine Making Beautiful Drawings uit 1994. Daarmee wordt niet alleen het creatieve proces getoond, maar ook de rol van participatie en herhaling in Hirsts kunst. De machine vormt een brug tussen conceptuele kunst en spel, en benadrukt hoe belangrijk het element van ervaring is in zijn praktijk.
Conceptuele rijkdom en kwetsbaarheid
Voor de kunstliefhebber schuilt de kracht van deze tentoonstelling in het verschuivende perspectief: Hirst toont zich hier niet alleen als de architect van monumentale installaties, maar als een tekenaar die de fundamenten van zijn ideeën onderzoekt. De werken op papier leggen de kern bloot van zijn terugkerende thema’s – sterfelijkheid, geloof, wetenschap, orde en chaos – en doen dit met een directheid en intimiteit die zelden zichtbaar wordt in zijn grootschalige projecten.
Voor wie Damien Hirst vooral kent van de mediagenieke beelden, vormt de expositie in de Albertina Modern een kans om dieper te kijken. Het is een onthulling van de denkende hand achter het spektakel, een kennismaking met de kunstenaar die in stilte en met potlood of pen de fundamenten legde voor zijn iconische werken.
Hieronder de kunst van Damien Hirst in de collectie van Art Etcetera.
